P/E

Cách tính P/E

Lấy giá một cổ phiếu chia cho lợi nhuận trên mỗi cổ phần (EPS). Giá và EPS phải cùng đơn vị và cùng cơ sở điều chỉnh cổ phiếu. Ghi rõ ngày giá, kỳ EPS và EPS cơ bản hay pha loãng khi dùng số liệu thật.

P/E 10 lần nghĩa là giá đang trả bằng 10 lần lợi nhuận trên mỗi cổ phần của kỳ được dùng. EPS là lợi nhuận kế toán phân bổ cho cổ phần, không phải số tiền mặt cổ đông chắc chắn nhận hằng năm. Cổ tức còn phụ thuộc quyết định phân phối và khả năng chi trả.

Investor.gov giải thích P/E bằng giá chia EPS và dùng chỉ số để đối chiếu với quá khứ hoặc doanh nghiệp khác.

P/E bao nhiêu là tốt?

Không có ngưỡng P/E hợp lý chung cho mọi doanh nghiệp. P/E kết hợp giá thị trường với lợi nhuận kế toán hoặc lợi nhuận dự phóng; nó không chỉ phản ánh riêng giá hay riêng chất lượng doanh nghiệp.

• So nhóm tương đồng: cùng ngành, mô hình kinh doanh, chu kỳ và cơ sở EPS. Hai doanh nghiệp khác chất lượng tăng trưởng có thể không phù hợp để so trực tiếp.
• So lịch sử: xem cả thay đổi giá và lợi nhuận; một mức P/E thấp hơn quá khứ có thể đi cùng triển vọng yếu hơn.
• Kiểm tra giả định: tăng trưởng có bền không, lợi nhuận có chuyển thành tiền không, rủi ro nào chưa được phản ánh?

P/E đứng riêng vẫn cho biết giá đang trả cho lợi nhuận của kỳ được dùng, nhưng chưa đủ kết luận rẻ hay đắt. P/E cao có thể phản ánh kỳ vọng tăng trưởng; kỳ vọng đó vẫn có thể quá lạc quan. P/E thấp có thể là cơ hội hoặc là dấu hiệu rủi ro cần làm rõ.

P/E quá khứ và P/E dự phóng

P/E quá khứ dùng EPS của một kỳ lịch sử xác định, thường là 12 tháng gần nhất. P/E dự phóng dùng EPS ước tính cho kỳ tương lai; cần ghi dự báo của ai, cho kỳ nào và dựa trên giả định gì. Hai cách tính trả lời hai câu hỏi khác nhau.

Với số thực, đọc thuyết minh EPS để biết phần lợi nhuận thuộc cổ đông phổ thông và số cổ phiếu bình quân gia quyền. Không thay mẫu số EPS bằng số cổ phiếu cuối kỳ hoặc cộng bốn EPS quý khác cơ sở cổ phiếu mà chưa đối chiếu.

IAS 33 của IFRS Foundation là tham chiếu phương pháp EPS cơ bản/pha loãng và ảnh hưởng của sự kiện vốn. Khi đọc doanh nghiệp Việt Nam, dùng chuẩn và thuyết minh áp dụng cho báo cáo đó; không mặc định mọi doanh nghiệp báo cáo theo IFRS.

Vì sao P/E thấp chưa chắc rẻ?

Lợi nhuận bán tài sản hoặc một kỳ thuận lợi có thể làm EPS tăng và P/E giảm. Nếu EPS giảm nhưng còn dương, P/E tăng khi giá không đổi; trên thị trường, giá cũng có thể thay đổi cùng lúc.

EPS điều chỉnh không tự động là “EPS đúng”. Với doanh nghiệp thật, cần giải thích cầu nối từ số báo cáo, lý do điều chỉnh, thuế và phần lợi ích của cổ đông. Không loại mọi khoản thu nhập khác chỉ vì tên tài khoản.

Với doanh nghiệp chu kỳ, P/E có thể thấp ở đỉnh lợi nhuận và cao khi lợi nhuận suy yếu. Vì vậy cần đọc mức lợi nhuận đang nằm ở đâu trong chu kỳ. CFA Institute trình bày giới hạn của bội số và các cách chọn lợi nhuận tham chiếu.

Điều P/E không nói

EPS bằng 0: không có P/E hữu hạn vì không thể chia cho 0. EPS âm: có thể cho kết quả âm về số học, nhưng không dùng P/E âm để xếp hạng cổ phiếu “rẻ nhất”. Khi đó cần tìm hiểu nguyên nhân lỗ và chọn phương pháp phân tích phù hợp.

P/E không tách riêng cấu trúc vốn và không đủ để đánh giá nợ, dòng tiền hay chất lượng tài sản. EPS thường đã chịu ảnh hưởng của chi phí lãi vay; điều đó không thay thế việc kiểm tra khả năng trả nợ.

P/E không phải đồng hồ hoàn vốn. EPS có thể thay đổi, lợi nhuận giữ lại khác tiền phân phối cho cổ đông, còn kết quả đầu tư phụ thuộc cả giá mua, giá bán và các khoản tiền thực nhận. Không suy ra năm hoàn vốn chỉ từ P/E.

P/E, P/B và ROE trả lời những câu hỏi nào?

Có thể đọc tiếp P/B và chất lượng giá trị sổ sách hoặc cách tính và giới hạn ROE khi cần đối chiếu hiệu quả vốn. Không có một chỉ số riêng lẻ nào thay thế được việc hiểu doanh nghiệp.

Trong công cụ bên dưới, thử giữ giá 30.000 đồng và thay EPS từ 3.000 sang 5.000 đồng để quan sát P/E đổi từ 10 sang 6 lần. Phần dải giá dùng bội số P/E/P/B do bạn nhập là một phép mô phỏng khác; kết quả phụ thuộc giả định, không phải giá mục tiêu được xác nhận.