Từ điển đầu tư

Báo cáo kết quả kinh doanh

Báo cáo ghi lại doanh thu, chi phí và lợi nhuận của doanh nghiệp trong một kỳ. Cho biết doanh nghiệp bán được bao nhiêu và tiêu hết bao nhiêu.

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

Báo cáo theo dõi tiền thật ra vào doanh nghiệp trong kỳ, chia làm ba nhóm: hoạt động kinh doanh, hoạt động đầu tư và hoạt động tài chính.

Báo cáo thường niên

Tài liệu doanh nghiệp niêm yết công bố mỗi năm, tổng hợp tình hình kinh doanh, tài chính, quản trị và định hướng của năm vừa qua.

Cổ đông

Cổ đông là cá nhân hoặc tổ chức sở hữu ít nhất một cổ phần của công ty cổ phần. Quyền kinh tế, quyền biểu quyết và mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào số lượng, tỷ lệ và loại cổ phần mà cổ đông nắm giữ.

Cổ phiếu

Cổ phiếu là loại chứng khoán thể hiện quyền sở hữu một phần vốn của công ty cổ phần. Người sở hữu trở thành cổ đông, có quyền lợi theo loại cổ phần nắm giữ và đồng thời chịu rủi ro từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Cổ phiếu Bluechip

Cổ phiếu Bluechip là cổ phiếu của doanh nghiệp lớn, có vị thế và lịch sử hoạt động tương đối vững; đây là nhãn mô tả chất lượng và mức độ được thừa nhận, không phải một ngưỡng vốn hóa chính thức.

Mô hình kinh doanh

Cách một doanh nghiệp tạo ra tiền: bán sản phẩm hoặc dịch vụ gì, cho nhóm khách hàng nào, và thu tiền theo cách nào.

Doanh nghiệp cùng ngành

Nhóm doanh nghiệp có mô hình kinh doanh, khách hàng và cấu trúc chi phí tương tự nhau, dùng làm chuẩn so sánh khi phân tích một doanh nghiệp cụ thể.

Định giá

Việc ước lượng giá trị của một doanh nghiệp hoặc một cổ phiếu, để đối chiếu với mức giá thị trường đang giao dịch.

EPS

Khái niệm tài chính

EPS là lợi nhuận kế toán trên mỗi cổ phiếu phổ thông trong kỳ báo cáo. EPS cơ bản dùng phần lợi nhuận dành cho cổ đông phổ thông và số cổ phiếu bình quân gia quyền trong kỳ; không phải tiền mặt chắc chắn chi trả cho cổ đông.

Giá hợp lý

Giá hợp lý là khoảng giá được ước tính từ các giả định hiện tại về lợi nhuận, tăng trưởng, dòng tiền và rủi ro của doanh nghiệp. Đây là kết quả có điều kiện, không phải mức giá chắc chắn hoặc mục tiêu được bảo đảm.

P/B

Khái niệm tài chính

P/B là tỷ lệ giữa giá cổ phiếu và giá trị sổ sách trên mỗi cổ phần (BVPS), cho biết thị trường đang trả bao nhiêu đồng cho một đồng vốn ghi sổ tương ứng. P/B thấp hơn 1 chưa đủ để kết luận cổ phiếu rẻ.

P/E

P/E (Price-to-Earnings) là giá cổ phiếu chia cho lợi nhuận trên mỗi cổ phần (EPS), cho biết thị trường trả bao nhiêu đồng cho một đồng lợi nhuận của kỳ được dùng. P/E không phải số năm chắc chắn hoàn vốn.

Biên an toàn

Biên an toàn là khoảng cách giữa giá mua và giá trị nội tại ước tính của doanh nghiệp. Khoảng cách này tạo dư địa bảo vệ nhà đầu tư trước sai số định giá, biến động bất lợi và những giả định không diễn ra như kỳ vọng.

Cổ phiếu Penny

Cổ phiếu Penny là cách gọi thường dùng cho cổ phiếu có thị giá rất thấp và tính đầu cơ cao; tại Việt Nam không nên đồng nhất máy móc Penny với Small-cap hoặc một ngưỡng giá duy nhất.

Dư nợ margin

Dư nợ margin là số tiền công ty chứng khoán cho khách hàng vay để mua chứng khoán ký quỹ; cần phân biệt với ứng trước tiền bán và các khoản phải thu khác.

Đòn bẩy tài chính

Đòn bẩy tài chính là việc doanh nghiệp sử dụng vốn vay trong cơ cấu tài trợ. Vốn vay có thể làm tỷ suất sinh lời trên vốn chủ tăng khi thuận lợi, đồng thời làm rủi ro thua lỗ và áp lực trả nợ lớn hơn khi hoạt động suy yếu.

Margin

Margin, hay vay ký quỹ, là việc nhà đầu tư vay tiền từ công ty chứng khoán để mua thêm cổ phiếu, sử dụng chứng khoán trong tài khoản làm tài sản bảo đảm. Margin làm quy mô vị thế lớn hơn số vốn tự có.

Nợ vay

Phần nợ phải trả có phát sinh lãi: vay ngân hàng, phát hành trái phiếu, thuê tài chính. Doanh nghiệp phải trả lãi định kỳ bất kể kinh doanh lãi hay lỗ.

Nợ xấu, NPL và nợ nhóm 2

Khái niệm tài chính

Nợ xấu (NPL) là các khoản nợ thuộc nhóm 3–5 trong khung phân loại nợ nội bảng được dẫn ở bài. Nợ nhóm 2 là nợ cần chú ý. Khi đọc cổ phiếu ngân hàng, cần phân biệt số dư nợ xấu với tỷ lệ NPL.

Cổ phiếu lưu hành

Số cổ phiếu đang thực sự nằm trong tay nhà đầu tư tại một thời điểm. Bằng số cổ phiếu đã phát hành trừ đi cổ phiếu quỹ doanh nghiệp mua lại.

Biên lợi nhuận

Biên lợi nhuận là tỷ lệ lợi nhuận ở cấp được chọn trên doanh thu cùng kỳ. Biên gộp, hoạt động, trước thuế và ròng phản ánh các lớp chi phí khác nhau; cần chọn đúng cấp trước khi tính và so sánh.

Biên lợi nhuận ròng

Lợi nhuận sau thuế chia cho doanh thu. Cho biết trong mỗi 100 đồng doanh thu, doanh nghiệp giữ lại được bao nhiêu đồng lãi.

CASA

Khái niệm tài chính

CASA thường chỉ nguồn tiền gửi không kỳ hạn của ngân hàng. Số dư CASA được đo bằng tiền; tỷ lệ CASA là phần tiền gửi này trong tổng tiền gửi khách hàng theo phạm vi tính đã chọn.

Chi phí tín dụng

Khái niệm tài chính

Chi phí tín dụng là mức chi phí dự phòng rủi ro tín dụng ngân hàng ghi nhận trong kỳ so với dư nợ cho vay bình quân, thường được năm hóa để theo dõi qua các kỳ.

Cổ phiếu không tăng vì rẻ, nó tăng khi có dòng tiền xác nhận

Góc nhìn Tùng ATC

Một lời nhắc về rủi ro mua cổ phiếu trông rẻ nhưng thiếu cơ sở tăng trưởng giá trị. Định giá và giao dịch cần được kiểm tra riêng; chúng không bảo đảm giá sẽ tăng.

Cơ cấu doanh thu

Bảng phân tách doanh thu theo từng nguồn thu — theo sản phẩm, mảng kinh doanh, kênh bán, hoặc khu vực địa lý — cho thấy tiền của doanh nghiệp thật sự đến từ đâu.

Doanh thu

Giá trị hàng hóa hoặc dịch vụ được ghi nhận là doanh thu trong kỳ khi đáp ứng điều kiện kế toán áp dụng. Thời điểm thu tiền có thể khác thời điểm ghi nhận.

Dòng tiền kinh doanh

Lượng tiền thật doanh nghiệp thu về hoặc chi ra từ hoạt động kinh doanh chính trong kỳ, sau khi loại bỏ ảnh hưởng của các khoản ghi nhận kế toán chưa thành tiền.

Dòng tiền tự do — FCF

Dòng tiền tự do là phần tiền doanh nghiệp tạo ra từ hoạt động sau khi trừ chi tiêu vốn theo định nghĩa đã chọn, phản ánh nguồn lực còn lại để trả nợ, phân phối hoặc tái đầu tư.

Đỉnh sự kiện không phải đỉnh dòng tiền

Góc nhìn Tùng ATC

Góc nhìn ATC về chênh lệch giữa thời điểm tin tức xuất hiện và phản ứng của dòng tiền; cần đọc theo bối cảnh từng sự kiện.

FVTPL và AFS

FVTPL và AFS là hai cách phân loại tài sản tài chính với cơ chế ghi nhận biến động giá khác nhau; FVTPL tác động trực tiếp hơn lên lợi nhuận trong kỳ.

Giả ngu, đóng bỉm, đợi ATC

Góc nhìn Tùng ATC

Góc nhìn ATC về kỷ luật chờ đợi khi thanh khoản yếu: xác định điều kiện quan sát trước khi hành động, thay vì phản ứng theo từng phiên.

Giá trị khi mua, quản trị rủi ro khi bán

Góc nhìn Tùng ATC

Góc nhìn ATC về hai câu hỏi trong một khoản đầu tư: cơ sở giá trị khi mua và mức rủi ro danh mục có thể chịu khi quyết định bán.

Giữ được mới ăn được

Góc nhìn Tùng ATC

Góc nhìn ATC về việc giữ vị thế qua dao động khi luận điểm còn hiệu lực; kiên nhẫn luôn đi cùng điều kiện xem lại.

Hàng tồn kho

Nguyên vật liệu, sản phẩm dở dang và hàng hóa, thành phẩm được giữ để sử dụng trong sản xuất hoặc để bán. Giá trị tồn kho không đồng nghĩa với tiền đã thanh toán.

Investment Banking — IB

Investment Banking trong công ty chứng khoán là nhóm dịch vụ tư vấn và thu xếp giao dịch vốn như phát hành cổ phiếu, trái phiếu, M&A, niêm yết và tái cấu trúc tài chính.

Khoản phải thu

Các khoản doanh nghiệp có quyền thu từ khách hàng hoặc đối tượng khác. Phải thu khách hàng là một bộ phận của khoản phải thu, thường phát sinh khi bán hàng, dịch vụ chưa thu tiền.

Không cần đúng mỗi ngày, cần đúng cả chu kỳ

Góc nhìn Tùng ATC

Góc nhìn ATC về cách đánh giá quyết định theo chu kỳ và hạn chế nhiễu từng phiên, đồng thời theo dõi dấu hiệu làm thay đổi luận điểm.

Lợi nhuận bất thường

Khoản lãi phát sinh ngoài hoạt động kinh doanh chính, thường không lặp lại ở các kỳ sau. Ví dụ: bán tài sản, thanh lý mặt bằng, hoàn nhập dự phòng.

Lợi nhuận sau thuế

Lợi nhuận sau thuế (LNST) là lợi nhuận của kỳ sau chi phí thuế thu nhập ghi nhận trong kết quả kinh doanh. Với báo cáo hợp nhất, cần tách phần thuộc cổ đông công ty mẹ và cổ đông không kiểm soát; lợi nhuận chưa đồng nghĩa tiền mặt có thể chia.

Một thesis tốt phải biết khi nào mình sai

Góc nhìn Tùng ATC

Góc nhìn ATC về việc viết trước điều kiện khiến một luận điểm không còn đứng vững, rồi đối chiếu với dữ kiện thay vì chỉ tìm bằng chứng ủng hộ.

Mua FA, bán theo momentum

Góc nhìn Tùng ATC

Góc nhìn ATC về kết hợp phân tích cơ bản khi lựa chọn và động lượng giá khi xem xét thoát vị thế; cách áp dụng phụ thuộc bối cảnh và rủi ro.

NAV

NAV là giá trị tài sản ròng tại một thời điểm: tổng giá trị tài sản trừ các khoản nợ và nghĩa vụ phải trả thuộc cùng phạm vi.

Nâng hạng không phải một ngày, là 12 tháng

Góc nhìn Tùng ATC

Lời nhắc phân biệt ngày công bố nâng hạng với quá trình triển khai chỉ số và hành vi của từng loại quỹ. “12 tháng” không phải quy luật tái định giá.

NIM

Khái niệm tài chính

NIM là tỷ lệ thu nhập lãi thuần trên tài sản sinh lãi bình quân của ngân hàng trong kỳ. Thu nhập lãi thuần là số tiền; NIM là tỷ lệ và không đại diện toàn bộ lợi nhuận ngân hàng.

Nợ phải trả

Toàn bộ nghĩa vụ tài chính doanh nghiệp phải thanh toán cho bên ngoài: nợ vay ngân hàng, tiền còn nợ nhà cung cấp, thuế phải nộp, lương chưa trả.

Phân bổ tài sản

Phân bổ tài sản là cách chia vốn giữa các nhóm tài sản theo mục tiêu, thời hạn và khả năng chịu rủi ro; khác với chỉ chia tiền giữa các mã cổ phiếu.

Tài sản

Nguồn lực doanh nghiệp đang kiểm soát, hình thành từ các giao dịch đã xảy ra, và được kỳ vọng mang lại lợi ích kinh tế trong tương lai.

Tăng trưởng lợi nhuận

Tăng trưởng lợi nhuận cho biết lợi nhuận thay đổi thế nào giữa hai kỳ có thể so sánh. Với kỳ gốc dương, tỷ lệ bằng phần chênh lệch chia lợi nhuận kỳ gốc; cần đọc thêm nền so sánh và khả năng duy trì.

Tiền lớn không vào để giải trí

Góc nhìn Tùng ATC

Lời nhắc kiểm tra giao dịch lớn và nguồn công bố. Khối lượng bất thường mở ra câu hỏi nghiên cứu; chưa chứng minh ai mua hay họ biết điều gì.

Trần tỷ trọng

Trần tỷ trọng là giới hạn mức tập trung tối đa vào một mã hoặc một nhóm tài sản trong kế hoạch, với mẫu số tính tỷ trọng được quy định rõ.

Tự doanh chứng khoán

Tự doanh chứng khoán là hoạt động công ty chứng khoán sử dụng vốn của chính mình để đầu tư hoặc giao dịch tài sản tài chính, thay vì thực hiện lệnh cho khách hàng.

Tỷ lệ bao phủ nợ xấu — LLR

Khái niệm tài chính

Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) so số dư dự phòng cho vay với dư nợ xấu cùng phạm vi. Đây là quan hệ giữa các số dư kế toán, không phải lượng tiền mặt dự trữ hoặc bảo đảm ngân hàng không còn rủi ro.

Bội chi ngân sách

Bội chi ngân sách là phần chi lớn hơn thu theo phạm vi luật định. Khi đọc số liệu Việt Nam, thu không gồm vay và chi không gồm trả nợ gốc. Muốn đánh giá tác động, cần xem tiền được dùng vào đâu và huy động với chi phí nào.

Cán cân xuất nhập khẩu là gì? Công thức, xuất siêu và nhập siêu

Cán cân xuất nhập khẩu hàng hóa là giá trị xuất khẩu trừ giá trị nhập khẩu trong cùng một kỳ. Kết quả dương là xuất siêu, âm là nhập siêu, bằng không là cân bằng. Trong phạm vi bài này, “cán cân thương mại” được dùng để nói về hàng hóa.

FDI

FDI là vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, gắn với lợi ích lâu dài và ảnh hưởng đáng kể tại doanh nghiệp nhận vốn. Phân biệt vốn đăng ký, vốn thực hiện và điều kiện để tạo nhu cầu khu công nghiệp, cảng biển.

Fed

Fed là hệ thống ngân hàng trung ương Hoa Kỳ. Fed điều hành chính sách tiền tệ Mỹ; qua vai trò trung tâm của USD, quyết định của Fed có thể ảnh hưởng lợi suất, tỷ giá, dòng vốn và điều kiện tài chính toàn cầu, trong đó có Việt Nam.

Kim ngạch xuất nhập khẩu là gì? Cách tính và đọc số liệu

Kim ngạch xuất nhập khẩu là tổng giá trị bằng tiền của hàng xuất khẩu và nhập khẩu trong cùng một kỳ. Chỉ tiêu đo quy mô giao thương, không trực tiếp đo số tấn hàng hoặc container.