CASA là gì? Cách tính tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn

CASA và tỷ lệ CASA đo điều gì?

CASA viết tắt của Current Account Savings Account. Trong cách đọc phổ biến tại Việt Nam, tỷ lệ CASA thường mô tả phần tiền gửi không kỳ hạn trong tổng tiền gửi khách hàng. Không suy từ tên tiếng Anh rằng mọi khoản tiết kiệm có kỳ hạn đều được cộng vào CASA. Khi dùng số ngân hàng công bố, kiểm tra định nghĩa và thành phần của chỉ tiêu đó.

Công thức trên là cách tính được chọn cho các ví dụ trong bài. Tử số và mẫu số phải cùng ngày chốt, cùng phạm vi riêng hoặc hợp nhất và cùng đơn vị. Ví dụ: 30.000 tỷ đồng tiền gửi không kỳ hạn trên 100.000 tỷ đồng tổng tiền gửi khách hàng cho tỷ lệ CASA 30%.

Cách tính số dư CASA bình quân tháng

Nếu tính theo số dư cuối ngày, số dư CASA bình quân tháng bằng tổng số dư cuối ngày trong tháng chia cho số ngày của tháng. Đây là một số tiền bình quân, không phải tỷ lệ CASA của ngân hàng.

Số dư bình quân tháng = Tổng số dư cuối ngày trong tháng ÷ Số ngày của tháng.

Ví dụ giả định, tính đủ 30 ngày: số dư cuối ngày là 100 triệu đồng trong 10 ngày đầu và 40 triệu đồng trong 20 ngày còn lại. Số dư bình quân là (100 × 10 + 40 × 20) ÷ 30 = 60 triệu đồng. Số dư cuối tháng là 40 triệu đồng, nên nhìn riêng ngày cuối tháng không cho biết bình quân cả tháng.

Khi dùng để xét phí hoặc ưu đãi tài khoản, cần kiểm tra kỳ tính, tài khoản được tính, thời điểm chốt số dư và cách xử lý ngày nghỉ trong thể lệ áp dụng. Không mặc định mọi ngân hàng hoặc chương trình đều dùng cùng quy ước.

Khi phân tích ngân hàng, hãy đối chiếu phương pháp công bố trước khi so sánh CASA bình quân. Số dư bình quân của một tài khoản không thay thế tỷ lệ CASA toàn ngân hàng; cũng không mặc định trung bình các tỷ lệ bằng tỷ lệ tính từ số dư bình quân.

Tỷ lệ CASA tăng nhưng số dư không tăng

Tỷ lệ tăng khoảng 3,33 điểm phần trăm vì tổng tiền gửi giảm, trong khi số dư CASA giữ nguyên. Ví dụ chưa đủ thông tin để kết luận chi phí huy động giảm, thanh khoản tốt hơn hoặc ngân hàng tạo thêm lợi nhuận.

CASA liên quan chi phí vốn và thanh khoản thế nào?

Tiền gửi không kỳ hạn thường có lãi suất danh nghĩa thấp hơn tiền gửi có kỳ hạn, nên cơ cấu CASA có thể hỗ trợ chi phí nguồn vốn. Ngân hàng vẫn có chi phí công nghệ, thanh toán, dịch vụ và ưu đãi để thu hút, giữ khách hàng; không nên gọi đây là nguồn tiền miễn phí.

CASA cao không tự bảo đảm an toàn thanh khoản. Cần xem độ ổn định của tiền gửi, mức tập trung người gửi và kỳ hạn tài sản–nguồn vốn. CASA thấp cũng chưa đủ kết luận ngân hàng yếu; còn phải xét các nguồn huy động khác và mô hình hoạt động.

Lợi thế chi phí vốn chỉ là một phần của NIM. Lợi suất tài sản, thời điểm điều chỉnh lãi suất và cơ cấu tài sản cũng ảnh hưởng biên lãi. Chi phí công nghệ hoặc khuyến mại có thể nằm ở dòng khác của báo cáo; không tự trừ mọi chi phí phục vụ khỏi thu nhập lãi thuần để tính NIM.

Đọc tỷ lệ cuối kỳ cùng số dư và cơ cấu tiền gửi

CASA có thể biến động theo mùa, dòng tiền doanh nghiệp lớn hoặc cách phân loại tiền gửi. Một tỷ lệ cao tại ngày cuối quý chưa chắc đại diện cho số dư bình quân, và CASA cao không đảm bảo NIM cao nếu lợi suất tài sản giảm nhanh hơn chi phí vốn.

Trước khi so sánh, đối chiếu bốn điểm: ngày chốt; phạm vi riêng hay hợp nhất; thành phần tiền gửi được đưa vào CASA; số dư CASA và tổng tiền gửi dùng làm mẫu số. Chênh lệch giữa số công bố và một phép tính từ BCTC chưa chứng minh bên nào sai nếu hai cơ sở khác nhau.

Đối chiếu phương pháp và nguồn dữ liệu ngân hàng

Kiểm tra điều gì phía sau một tỷ lệ CASA cao?

Theo dõi CASA cùng tăng trưởng tiền gửi, chi phí vốn, NIM và tỷ lệ tín dụng trên huy động. Nếu tín dụng tăng nhanh hơn huy động và CASA giảm, cần kiểm tra ngân hàng đang bù nguồn vốn bằng giấy tờ có giá, vay liên ngân hàng hay tiền gửi kỳ hạn chi phí cao.

Hãy hỏi nguồn tiền gửi đến từ giao dịch thường ngày hay một vài khách hàng lớn; số dư có ổn định qua nhiều kỳ không; lợi thế đó có thể hiện trong chi phí vốn và thu nhập lãi hay không. Thương hiệu là một điểm để nghiên cứu, chưa thay cho bằng chứng về hành vi khách hàng và chi phí.