Hàng tồn kho

Hiểu đơn giản

Tồn kho là vốn nằm ở nguyên liệu, sản phẩm dở dang hoặc hàng chưa bán. Doanh nghiệp có thể đã trả tiền hoặc còn nợ nhà cung cấp. Tồn kho tăng có thể phục vụ mùa cao điểm; cần xem lượng hàng, giá trị, tuổi tồn kho và sức bán trước khi kết luận hàng đang ứ đọng.

Vì sao quan trọng

Tồn kho tăng có thể làm tăng nhu cầu vốn lưu động. Muốn biết tác động lên dòng tiền, cần đọc cùng khoản phải thu, khoản phải trả và báo cáo lưu chuyển tiền tệ.

Tuổi hàng là dấu hiệu cần kiểm tra. Đánh giá giảm giá tồn kho phải dựa vào khả năng thu hồi giá trị và chính sách kế toán áp dụng, không chỉ dựa vào số ngày đã giữ hàng.

Vòng quay tồn kho chậm lại là câu hỏi về luân chuyển hàng; cần đọc mùa vụ, cơ cấu hàng và cách tính trước khi kết luận sức tiêu thụ suy yếu.

Tồn kho tăng 100 tỷ, doanh nghiệp đã trả bao nhiêu tiền?

Ví dụ giả định độc lập, đơn vị tỷ đồng. Các số là thay đổi lũy kế so với trước giao dịch. Hàng mua để kinh doanh thông thường; không có VAT, chi phí bổ sung, tỷ giá, tiêu thụ, hao hụt hoặc dự phòng. Hai dòng là hai thời điểm của cùng giao dịch, không cộng với nhau.

Ban đầu tài sản tăng 100 và nợ phải trả tăng 100. Sau thanh toán: tồn kho vẫn +100, tiền −60, nên tổng tài sản tăng 40, bằng phần nợ còn tăng 40. Tồn kho tăng 100 không có nghĩa đã chi 100. Tồn kho trên sổ giảm cũng chưa chứng minh hàng đã bán hoặc tiền đã về.

Ba câu hỏi khi đọc tồn kho

Lượng và giá: số lượng tăng, chi phí đơn vị tăng hay cơ cấu hàng đổi? Nếu chỉ có giá trị sổ sách, chưa tách được các nguyên nhân đó.

Luân chuyển: nguyên liệu, dở dang hay thành phẩm tăng? Đặt trong mùa vụ, kế hoạch sản xuất và khả năng tiêu thụ; không dùng một ngưỡng số ngày cho mọi ngành.

Khả năng thu hồi giá trị: đọc hàng chậm luân chuyển, giá bán ước tính, chi phí hoàn thành/tiêu thụ, dự phòng và thay đổi trong kỳ. Tuổi hàng cao chỉ là một dấu hiệu, không tự quyết định mức ghi giảm.

Đặt tồn kho cạnh phải trả và các khoản điều chỉnh trong dòng tiền kinh doanh; không quy mọi biến động CFO cho tồn kho.

Áp dụng khi đọc doanh nghiệp: HPG — kiểm tra nhu cầu vốn và dòng tiền. Đọc nhiều đầu vào, không coi tồn kho là nguyên nhân của mọi biến động CFO.

Nguồn khái niệm: IFRS Foundation — IAS 2, About: giá gốc và giá trị thuần có thể thực hiện; Bộ Tài chính — Chuyên đề 4, PDF 14: khái niệm và xác định giá trị tồn kho. IAS 2 là nguồn đối chiếu IFRS; tài liệu Bộ Tài chính là tài liệu đào tạo chưa xác định niên bản, không phải xác nhận quy định đang hiệu lực năm 2026. Các số trong bảng là giả định biên soạn.

Dễ nhầm với

Giá vốn hàng bán — phần tồn kho đã được bán ra và ghi nhận vào chi phí.

Tài sản cố định — nhà xưởng, máy móc; không nhằm để bán.