P/B là gì? Cách tính và cách hiểu chỉ số P/B

P/B được tính như thế nào?

BVPS là giá trị sổ sách trên mỗi cổ phần: lấy vốn chủ sở hữu thuộc cổ đông phổ thông chia cho số cổ phiếu phổ thông đang lưu hành tương ứng. Giá cổ phiếu và BVPS cùng đơn vị đồng/cổ phiếu; kết quả P/B được đọc là số lần.

Ví dụ giả định: một doanh nghiệp có 1.000 tỷ đồng vốn thuộc cổ đông phổ thông và 100 triệu cổ phiếu đang lưu hành, nên BVPS bằng 10.000 đồng/cổ phiếu. Với giá giả định 20.000 đồng/cổ phiếu, P/B = 20.000 ÷ 10.000 = 2 lần. Ví dụ giả sử không có thay đổi vốn từ ngày báo cáo đến ngày lấy giá.

Lấy BVPS ở đâu?

Bắt đầu từ báo cáo tài chính đã được doanh nghiệp công bố tại ngày bạn phân tích. Với BCTC hợp nhất, tìm phần vốn chủ sở hữu thuộc cổ đông công ty mẹ; loại phần thuộc cổ đông ưu đãi nếu có. Đối chiếu thuyết minh vốn cổ phần để xác định số cổ phiếu phổ thông thực tế đang lưu hành. Không lấy vốn điều lệ thay cho vốn chủ sở hữu và không dùng số cổ phiếu bình quân tính EPS thay cho số đang lưu hành ở mốc tính BVPS.

Ghi riêng ngày giá và ngày kết thúc kỳ báo cáo. Nếu có phát hành, mua lại hoặc chia cổ tức sau kỳ báo cáo, cần kiểm tra cả vốn, số cổ phiếu và trạng thái điều chỉnh giá. Khi chưa đối chiếu được, giữ lại giới hạn này trong phân tích thay vì coi tỷ lệ hiển thị là chính xác đến mọi chữ số.

Vì sao hai ứng dụng hiển thị P/B khác nhau?

Một ứng dụng có thể dùng giá đóng cửa hôm trước, ứng dụng khác dùng giá mới hơn. Nguồn BVPS cũng có thể khác kỳ báo cáo, phạm vi vốn hợp nhất hoặc cách cập nhật cổ phiếu sau chia cổ tức. Hãy so ngày giá, kỳ BCTC, phần vốn và số cổ phiếu trước khi kết luận bên nào sai. Không lấy giá đã điều chỉnh của một nguồn ghép với BVPS chưa điều chỉnh của nguồn khác.

P/B dưới 1 có phải rẻ?

Với vốn chủ sở hữu dương, P/B dưới 1 cho biết giá thị trường thấp hơn giá trị ghi sổ trên mỗi cổ phần. Giá trị ghi sổ là số liệu kế toán; giá trị kinh tế còn phụ thuộc khả năng thu hồi tài sản và tạo lợi nhuận. Vì vậy, BVPS không phải số tiền tối thiểu cổ đông sẽ được hoàn trả khi doanh nghiệp ngừng hoạt động.

P/B thấp có thể đi cùng tài sản cần xử lý, lợi nhuận yếu hoặc kỳ vọng xấu chưa phản ánh hết vào sổ sách. Nếu vốn chủ sở hữu bằng 0, phép chia không xác định; nếu vốn âm, tỷ lệ không còn cách diễn giải định giá thông thường. Không xếp P/B âm là rẻ hơn P/B dương.

P/B bao nhiêu là tốt?

Không có một ngưỡng tốt cho mọi doanh nghiệp. P/B 0,8 lần có thể vẫn cao so với khả năng sinh lời yếu; P/B 2 lần có thể có cơ sở nếu doanh nghiệp tạo lợi nhuận tốt, bền vững và rủi ro phù hợp. Đây là cách đặt câu hỏi, chưa phải kết luận mua hay bán ở hai mức đó.

Nên đối chiếu các doanh nghiệp có mô hình, rủi ro và phương pháp kế toán tương đồng. Trung vị nhóm là một mốc tham khảo; cả nhóm vẫn có thể đang được định giá cao hoặc thấp. Đừng dùng riêng mức P/B của ngân hàng để đánh giá một doanh nghiệp công nghệ hoặc dịch vụ có nhiều giá trị không được ghi đầy đủ trên sổ sách.

Vì sao phải đọc P/B cùng ROE?

ROE cho biết vốn của cổ đông tạo ra bao nhiêu lợi nhuận trong kỳ. Khi so sánh, cần dùng lợi nhuận và vốn chủ bình quân thuộc cùng nhóm cổ đông, đồng thời phân biệt ROE năm, bốn quý gần nhất và ROE được năm hóa từ kỳ ngắn. Một kỳ ROE cao chưa chứng minh ngân hàng sẽ duy trì hiệu quả đó.

Điều cần hỏi thêm là khả năng sinh lời tương lai có đủ bù đắp mức lợi nhuận cổ đông yêu cầu cho rủi ro hay không. Mức yêu cầu này là chi phí vốn chủ sở hữu, khác với lãi suất huy động của ngân hàng. ROE cao nhờ đòn bẩy lớn, giảm dự phòng hoặc lợi nhuận bất thường cần được kiểm tra kỹ hơn.

Đọc cách tính và giới hạn của ROE

BIS: P/B ngân hàng liên quan đến khả năng sinh lời, chất lượng tài sản và quan hệ khách hàng.

P/B khác P/E thế nào?

P/B so giá cổ phiếu với vốn ghi sổ trên mỗi cổ phần; P/E so giá với lợi nhuận trên mỗi cổ phần (EPS). P/B cần đánh giá chất lượng vốn, còn P/E cần đánh giá chất lượng và độ ổn định của lợi nhuận. Cả hai đều có thể gây hiểu nhầm nếu dùng đầu vào khác kỳ hoặc chưa xử lý khoản bất thường.

Cách tôi bắt đầu xem một ngân hàng

Khi thấy một ngân hàng có P/B thấp, tôi xem ROE trước: hiệu quả ấy có được duy trì qua nhiều kỳ hay không? Sau đó, tôi quan tâm đến thương hiệu và mức độ hiện diện với khách hàng. Tuy nhiên, được nhiều người biết đến chưa đủ để bảo đảm chất lượng tài sản. Tôi muốn đối chiếu thêm nguồn vốn, cơ cấu kinh doanh và những rủi ro phía sau mức định giá trước khi tiếp tục nghiên cứu.