Nợ phải trả

Hiểu đơn giản

Một quán phở có sáu cửa hàng, nồi niêu, tiền trong tài khoản. Cộng tất cả lại gọi là tài sản. Nhưng không phải mọi thứ trong đó đều thuộc về chủ quán — bà đang nợ ngân hàng, đang nợ tiền thịt bò của nhà cung cấp. Đó là nợ phải trả. Lấy tài sản trừ nợ phải trả, phần còn lại mới thật sự thuộc về chủ và những người góp vốn.

Vì sao quan trọng

Đòn bẩy có thể khuếch đại ROE, nhưng không phải cứ nợ phải trả cao thì ROE tăng. Cần đọc cùng lợi nhuận, vốn chủ sở hữu, chi phí vốn và nghĩa vụ đến hạn.

Với khoản vay có lãi, nghĩa vụ trả lãi theo hợp đồng vẫn tồn tại khi doanh nghiệp kinh doanh lỗ.

Cần phân biệt nợ vay có lãi và nợ chiếm dụng nhà cung cấp — hai loại rủi ro khác nhau.

Dễ nhầm với

Nợ vay — chỉ là một phần của nợ phải trả, phần có phát sinh lãi.

Chi phí — chi phí đã phát sinh và ghi vào kết quả kinh doanh; nợ phải trả là nghĩa vụ chưa thanh toán.

Để tách phần nghĩa vụ có lãi khỏi tổng nợ phải trả, đọc nợ vay, lịch đáo hạn và khả năng trả lãi.

Tách tổng nợ thành nghĩa vụ cần kiểm tra

Mở phần nợ phải trả trên bảng cân đối kế toán và thuyết minh từng khoản. Ghi cùng ngày, đơn vị và phạm vi riêng/hợp nhất. Không cộng nợ vay một lần nữa vào tổng nợ phải trả vì nợ vay đã nằm trong đó.

Cùng tổng nợ 100 tỷ, áp lực 30 ngày khác nhau

Với cùng 20 tỷ tiền sẵn có, A có tiền lớn hơn 10 tỷ nghĩa vụ trong 30 ngày; B còn chênh 70 tỷ so với 90 tỷ nghĩa vụ. Đây chưa phải kết luận A an toàn hay B mất khả năng thanh toán: ví dụ chưa xét lãi, dòng thu/chi mới, tiền tối thiểu để vận hành và khả năng tái cấp vốn. Phải ghép đúng ngày thu tiền với ngày phải trả.

Nhận xét về chi phí lãi chỉ áp dụng cho khoản có lãi theo điều kiện thực tế. Nợ nhà cung cấp lớn cũng cần kiểm tra tuổi nợ và khả năng thanh toán, không tự coi đó là nguồn vốn miễn phí hoặc dấu hiệu vị thế đàm phán tốt.

Nguồn nền tảng về các loại nghĩa vụ và kỳ hạn: SEC — hướng dẫn đọc báo cáo tài chính. Bảng là ví dụ giả định; cách trình bày cụ thể cần theo BCTC và chuẩn mực của doanh nghiệp.