Lợi nhuận sau thuế

Cách tính lợi nhuận sau thuế

Chi phí thuế TNDN ghi nhận trong kết quả kinh doanh có thể gồm thuế hiện hành và thuế hoãn lại theo khuôn khổ kế toán áp dụng. Chi phí thuế không đồng nhất với tiền thuế đã nộp; thuế ghi ngoài kết quả kinh doanh không nằm trong công thức này.

Ví dụ giả định cả năm 2025, hợp nhất, đơn vị tỷ đồng: lợi nhuận trước thuế 150; chi phí thuế hiện hành 35 và lợi ích thuế hoãn lại 5 đều ghi trong kết quả kinh doanh. Chi phí thuế ròng = 35 − 5 = 30; LNST = 150 − 30 = 120. Phần phân bổ 120 tỷ cho các nhóm cổ đông được trình bày bên dưới.

Công thức LNTT × (1 − thuế suất) chỉ là cách tính giản lược khi đủ giả định; không dùng một thuế suất cố định để thay chi phí thuế thực tế trên mọi báo cáo.

Nguồn khái niệm: IFRS Foundation — IAS 12, thuế hiện hành và thuế hoãn lại

Hiểu đơn giản

Lợi nhuận sau thuế hợp nhất gồm phần của cổ đông công ty mẹ và phần của cổ đông không kiểm soát. EPS dùng phần thuộc cổ đông phổ thông công ty mẹ, sau các điều chỉnh theo chuẩn mực; ROE cần tử số và vốn chủ cùng phạm vi cổ đông. Không lấy tổng lợi nhuận hợp nhất chia cho riêng vốn chủ công ty mẹ. Cả hai tỷ lệ vẫn chịu ảnh hưởng từ khoản bất thường và không thay thế kiểm tra dòng tiền.

Vì sao quan trọng

Là cơ sở để xác định lợi nhuận phù hợp cho EPS và ROE; phải kiểm tra phần thuộc từng nhóm cổ đông.

Có thể chứa khoản lãi không lặp lại — phải tách ra khi đọc.

Là lợi nhuận kế toán, chưa chắc đã thành tiền.

Dễ nhầm với

Lợi nhuận gộp — mới chỉ trừ giá vốn hàng bán.

Lợi nhuận trước thuế — chưa trừ thuế thu nhập doanh nghiệp.

Đối chiếu lợi nhuận thuộc về nhóm cổ đông nào

Mở báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất và đọc phần phân bổ lợi nhuận sau thuế cho cổ đông công ty mẹ và cổ đông không kiểm soát. Sau đó kiểm tra thuyết minh lãi trên cổ phiếu. Báo cáo riêng công ty mẹ có phạm vi khác báo cáo hợp nhất; không lấy hai dòng từ hai báo cáo để cộng trừ với nhau.

Nếu có cổ phần ưu đãi hoặc khoản điều chỉnh liên quan, 100 tỷ vẫn chưa tự động là tử số EPS cơ bản. Cần theo thuyết minh để ra lợi nhuận thuộc cổ đông phổ thông công ty mẹ. Với ROE, ghép lợi nhuận thuộc nhóm cổ đông nào với vốn chủ bình quân thuộc đúng nhóm đó; không ghép 120 tỷ tổng hợp nhất với riêng vốn của cổ đông công ty mẹ.

Từ con số lợi nhuận đến chất lượng lợi nhuận

Sau phép đối chiếu, đọc thuyết minh thu nhập khác, doanh thu tài chính, chi phí và thuế để tìm phần đóng góp có thể không lặp lại. Khoản bán tài sản hoặc hoàn nhập cần được giải thích theo mô hình kinh doanh; không trừ toàn bộ một dòng chỉ vì tên gọi. Kiểm tra tác động thuế và phần thuộc cổ đông không kiểm soát trước khi điều chỉnh lợi nhuận cho định giá.

Đặt phần lợi nhuận phù hợp cạnh vốn hóa thị trường; xem cách nhận diện lợi nhuận bất thường và đối chiếu với dòng tiền kinh doanh. Lợi nhuận được ghi nhận chưa đồng nghĩa tiền đã thu hoặc có thể chia ngay.

Nguồn kiểm tra phạm vi EPS: IFRS Foundation — IAS 33. Bảng trên là ví dụ giả định, không phải BCTC FPT; hồ sơ FPT bên dưới là bước đọc case riêng.

LNST chưa phân phối khác lợi nhuận của kỳ thế nào?

LNST chưa phân phối là số dư tích lũy trong vốn chủ sở hữu, còn LNST của kỳ là kết quả trong một khoảng thời gian. Số dư này không có nghĩa doanh nghiệp đang giữ một lượng tiền mặt tương ứng để chia.

Tiếp tục ví dụ cùng phạm vi cổ đông công ty mẹ, đơn vị tỷ đồng: số dư đầu kỳ 300 + lợi nhuận thuộc công ty mẹ trong kỳ 100 − phần phân phối 30 = cuối kỳ 370. Giả định không có điều chỉnh hồi tố, chuyển quỹ hoặc biến động khác.

Khi đọc BCTC Việt Nam, kiểm tra chế độ kế toán và thuyết minh của đúng kỳ báo cáo. TT99/2025/TT-BTC áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau 01/01/2026; không áp ngược máy móc vào ví dụ năm 2025. Các nguồn IFRS ở đây giải thích khái niệm, không xác nhận doanh nghiệp đang áp dụng IFRS.

Đọc tiếp: từ lợi nhuận thuộc cổ đông phổ thông công ty mẹ đến EPS

Sau khi chọn đúng loại lợi nhuận, xem cách tính tăng trưởng lợi nhuận và kiểm tra nền so sánh.