Cổ phiếu vận tải container: đọc giá cước, đội tàu và lợi nhuận

Giá cước tăng là một đầu vào khi nghiên cứu cổ phiếu vận tải container. Để hiểu lợi nhuận, cần biết doanh nghiệp tự tổ chức vận chuyển hàng hay cho thuê tàu, khi nào được điều chỉnh giá và phải bỏ thêm bao nhiêu vốn. Cùng một diễn biến thị trường có thể tác động khác nhau đến hai mô hình.

Với cổ đông, số tàu và doanh thu tăng chưa đủ. Câu hỏi sau cùng là tài sản có tạo thêm tiền và lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu sau chi phí, nợ vay và vốn mới hay không.

Doanh nghiệp thu tiền từ hàng hay từ tàu?

Hãng tổ chức tuyến vận chuyển thu tiền chở hàng. Kết quả phụ thuộc lượng hàng nhận chở, cước thực thu, tuyến khai thác và các chi phí liên quan. Chủ tàu cho thuê định hạn thu tiền theo hợp đồng thuê; giá thuê, số ngày được tính tiền và lịch tái ký trở thành biến số quan trọng.

Một doanh nghiệp có thể kết hợp cả hai. Cần đọc cơ cấu hoạt động thay vì gắn toàn bộ lợi nhuận với một chỉ số giá.

Việc bên nào chịu nhiên liệu, khai thác chuyến hoặc bảo dưỡng phải đọc theo loại hợp đồng và điều khoản cụ thể. Không lấy một giả định chi phí chung áp cho mọi tàu. Với phần cảng, xem cách đánh giá cổ phiếu cảng biển.

Cước chở hàng, giá thuê tàu và phí cảng là ba loại giá

Người gửi hàng trả cước cho dịch vụ vận chuyển. Bên thuê tàu trả tiền để sử dụng tàu theo hợp đồng. Doanh nghiệp cảng thu tiền cho dịch vụ tại cảng. Ba loại giá có thể liên quan qua cung cầu, nhưng không thay thế được cho nhau khi tính doanh thu.

Nguồn phương pháp: Drewry — WCI và Harper Petersen — HARPEX. Bảng chỉ giải thích phạm vi, không trích mức chỉ số mới nhất.

Khi chỉ số tăng, bước tiếp theo là kiểm tra doanh nghiệp có hoạt động trên các tuyến, cỡ tàu và loại hợp đồng liên quan hay không. Thiếu bước đối chiếu này, phần trăm tăng của thị trường chưa thể trở thành phần trăm tăng doanh thu dự báo.

Vì sao thị trường tăng mà lợi nhuận chưa tăng ngay?

Một hợp đồng còn hiệu lực có thể chưa điều chỉnh theo thị trường mới. Ngược lại, giá thị trường giảm cũng chưa lập tức làm giá thuê của mọi tàu giảm. Cần biết phần doanh thu đang theo hợp đồng nào và khi nào được tái ký.

Ngay cả khi giá thực thu tăng, lợi nhuận còn chịu ảnh hưởng của nhiên liệu, tiền thuê đầu vào, ngày tàu hoạt động, chi phí sửa chữa, khấu hao và lãi vay. Mức độ tác động khác nhau theo mô hình và hợp đồng.

Vì vậy, không tự đặt một độ trễ cố định như “WCI tăng thì lợi nhuận HAH sẽ tăng sau một quý”. Muốn đưa ra dự báo, phải có dữ liệu hợp đồng, tuyến và chi phí tương ứng. Nếu doanh nghiệp không công bố, nên nêu điều kiện theo dõi thay vì điền một tỷ lệ chắc chắn.

Nhiều ngày có doanh thu chưa chắc bù được giá giảm

Ví dụ giả định dưới đây minh họa doanh thu cho thuê của một tàu, không phải số liệu hoặc dự báo của HAH.

Số ngày tăng 10%, giá giảm 10%; doanh thu còn 99% mức cũ, tức giảm 1%. Đây là phép nhân hai biến số, không phải phép cộng hai phần trăm.

Con số này chưa phải lợi nhuận. Cần xét những chi phí chủ tàu phải chịu theo hợp đồng, khấu hao, chi phí tài trợ và thuế. Hai tàu tạo cùng doanh thu vẫn có thể mang lại lợi ích cổ đông khác nhau nếu giá mua và cơ cấu tài trợ khác nhau.

Đọc đội tàu theo trạng thái và hiệu quả sử dụng

Sức chở đội tàu tại một thời điểm khác lượng hàng vận chuyển trong cả kỳ. TEU là đơn vị quy đổi về container 20 feet; cộng sức chở của các tàu không cho biết mỗi năm doanh nghiệp đã chở bao nhiêu hàng.

Khi đọc công bố đội tàu, nên kiểm tra:

• Tàu thuộc pháp nhân nào, đã bàn giao hay mới có hợp đồng mua.
• Doanh nghiệp sở hữu tàu hay thuê tàu; phạm vi tổng hợp có thống nhất không.
• Tàu tự khai thác tuyến hay cho thuê; số ngày có doanh thu và ngày bảo dưỡng nếu được công bố.
• Sức chở, doanh thu và chi phí đang được so sánh ở cùng thời kỳ và phạm vi nào.

Đối với hồ sơ HAH, dữ liệu doanh nghiệp cần đi cùng nguồn và ngày chốt. Khi các công bố đưa ra tổng số tàu khác nhau, danh sách từng tàu cùng trạng thái sẽ hữu ích hơn việc chọn một số tổng thuận mắt.

Tàu mới tạo doanh thu sau khi vốn đã bắt đầu được chi

Quyết định đầu tư, đặt mua, trả trước, bàn giao và khai thác thương mại là các mốc khác nhau. Một tàu có thể chưa tạo doanh thu trong kỳ dù doanh nghiệp đã trả tiền. Ngược lại, doanh thu tăng sau bàn giao còn phải bù khấu hao và chi phí tài trợ.

Bảng theo dõi nên đặt lịch nhận tàu cạnh lịch thanh toán và nguồn tiền. Dòng tiền kinh doanh, tiền đang có, khoản vay mới và tiền cổ đông góp thêm có vai trò khác nhau. Cam kết đầu tư chưa thanh toán cũng không đồng nghĩa toàn bộ sẽ phải chi trong quý tiếp theo.

Rủi ro cần xét là thời điểm nhiều tàu bắt đầu khai thác trùng lúc giá thuê hoặc cước suy giảm. Kịch bản đầu tư vì vậy nên có cả giá thuận lợi và giá thấp hơn, thay vì kéo lợi nhuận ở một giai đoạn tốt ra nhiều năm.

Áp dụng cho HAH, VSC và câu chuyện FDI

Với HAH, đi từ mô hình khai thác đến đội tàu, hợp đồng, lợi nhuận thuộc cổ đông mẹ và khả năng tài trợ. Phần số liệu và ví dụ định giá được giữ tại hồ sơ HAH để có một nơi cập nhật chính.

Với VSC, cần đọc riêng phần cảng và các quan hệ trong vận tải. Hồ sơ VSC trình bày khoản đầu tư HAH, công ty tàu và hợp đồng hợp tác kinh doanh. Lãi ghi nhận từ khoản đầu tư không tự chứng minh tiền đã được chia; tăng quy mô tài sản cũng không tự bảo đảm lợi ích trên mỗi cổ phiếu tăng.

FDI vào sản xuất có thể bổ sung nguồn hàng, nhưng phải đi qua tiến độ nhà máy, đơn hàng và lựa chọn phương thức vận chuyển. Xem FDI là gì và tác động đến khu công nghiệp, cảng biển để nối dòng vốn với nhu cầu thực tế.

Bốn nhóm dữ liệu để cập nhật đánh giá

Bảng này là khung theo dõi, không phải bộ tín hiệu tự động mua bán. Khi đánh giá một mức giá cổ phiếu, cần đặt nó cạnh lợi nhuận có thể duy trì và toàn bộ vốn phải bỏ thêm trong các kịch bản khác nhau.