Cổ phiếu tôi đã “Fall in love”

Hồi ký đầu tư của Tùng ATC – Hồi #02

Một năm, một cổ phiếu, và khoản lỗ kép định mệnh

Hồi ký này ghi lại một trải nghiệm đầu tư cá nhân của tác giả trong quá khứ. Đây không phải khuyến nghị đầu tư cho hiện tại. Mọi quyết định đầu tư cần dựa trên đánh giá độc lập và phù hợp với khẩu vị rủi ro của từng cá nhân.

Có những cú thua bạn không nhận ra nó bắt đầu từ tháng nào — bởi vì nó đã bắt đầu từ cái khoảnh khắc bạn fall in love.

Ở Hồi #01, tôi đã kể về một thằng nhóc 19 tuổi lỗ 20 triệu vì đọc Buffett rồi làm ngược lại Buffett. Hồi này, bốn năm sau, vẫn là tôi — nhưng lần này lỗ không phải hai mươi triệu nữa. Và bài học không còn là chuyện "đừng nghe phím trên mạng".

Đây là chuyện về một cổ phiếu tôi đã cưới trong gần một năm.

Một thằng nhóc, sau bốn năm

Sau cú lỗ 2018, tôi không rời thị trường ngày nào. Danh mục cứ tăng lên dần đều theo thời gian — chậm nhưng đều. Không có cú nào quá đẹp, cũng không có cú nào quá tệ. Tôi học, tôi đọc, tôi nhìn bảng điện mỗi ngày, tôi làm những việc mà một sinh viên trở thành "người lớn" hay làm: vừa học vừa lì lợm với thị trường.

Đến năm 2020 thì COVID đổ bộ. Cả thế giới đứng hình. Cách ly. VN-Index tạo đáy tháng 4 ở vùng dưới 660 điểm, rồi bắt đầu hồi phục.

Và đến tháng 6/2020, một cách rất tình cờ, tôi biết đến margin.

Lý lẽ trong đầu lúc đó đơn giản đến mức buồn cười: "À, có margin thì mình mua được nhiều hơn." Hết. Tôi không nghĩ thêm một câu nào về lãi suất, về call margin, về force sell, về cái gì hết. Mua được nhiều hơn là mua được nhiều hơn.

Mà mở margin kiểu nào các bạn biết không? Hồi đó vẫn đang cách ly, không ra trụ sở được. VND gọi điện xác nhận, tôi phải lấy điện thoại quay một cái video — tôi ngồi đó, ký vào hợp đồng — rồi gửi qua email cho công ty. Nghĩ lại thấy mắc cười. Một thằng quay clip selfie để mở vũ khí hủy diệt tài khoản của chính nó.

2020 — 2021 là hai năm bull market đẹp như mơ. Có margin trong tay, tôi nhân lãi nhanh hơn. Liên tiếp vài thương vụ thuận lợi. Đến cuối 2021, tôi đã có một số vốn không nhỏ — lớn hơn nhiều so với cái 25 triệu của thằng nhóc bốn năm trước. Tôi cảm thấy mình đã hiểu thị trường. Tôi tin rằng cú lỗ 2018 đã đủ để tôi không bao giờ mắc lại sai lầm cũ.

Sai lầm cũ thì đúng là không. Nhưng sai lầm mới thì đang chờ tôi ở khúc quanh.

Cuối 2021: tôi gặp nàng

Tôi sẽ không nói tên cổ phiếu này trong bài.

Một phần vì kỷ luật của nghề. Một phần lớn hơn, vì tôi muốn câu chuyện này có thể là câu chuyện của cổ phiếu mà bạn đang ôm, không phải của riêng tôi. Anh em theo dõi tôi từ những ngày đầu trên TikTok thì chắc đã đoán ra rồi — đây là cái mã tôi nhắc đi nhắc lại trên kênh suốt giai đoạn đó. Tên thật, tôi xin để dành.

Trong bài này, tôi gọi nó là nàng.

Cuối năm 2021, sau loạt thương vụ thuận lợi, tôi nhìn vào nàng và thấy một câu chuyện đẹp đến mức không thể từ chối.

Nàng từng đứng ở bờ vực. Lỗ lũy kế dày đến mức suýt bị hủy niêm yết. Cổ phiếu là một cái xác chết kỹ thuật. Rồi nàng đứng dậy — bằng những thương vụ phát hành tăng vốn cho cổ đông chiến lược, từng bước xóa dần lỗ lũy kế. Nàng quay lại được cấp margin. Mảng kinh doanh khởi sắc: heo ăn chuối — một thương hiệu mới, một câu chuyện mới, sẵn sàng cạnh tranh với các ông lớn chăn nuôi của Việt Nam. Truyền thông nói về nàng như nói về một câu chuyện hồi sinh.

Và đứng đằng sau nàng là một nhân vật mà tôi — và cả một thế hệ nhà đầu tư Việt — yêu mến: ông Bầu . Một trong những doanh nhân được kính trọng và được yêu mến hàng đầu cả nước. Người đã ngã, đã đứng dậy, và đang viết lại câu chuyện của chính mình.

Tôi nói thật: tôi đã fall in love với câu chuyện đó. Không phải love nàng. Love câu chuyện về nàng.

Mà đây — bốn năm sau ngồi nhìn lại — chính là sai lầm gốc rễ đầu tiên của cả Hồi #02 này: yêu một nhân vật và định giá một doanh nghiệp là hai việc hoàn toàn khác nhau. Tôi đã trộn lẫn chúng với nhau ngay từ ngày đầu, mà còn không biết là mình đang trộn.

Tôi bắt đầu mua nàng từ vùng giá 7–8 nghìn. Ban đầu chỉ tầm 200 nghìn cổ phiếu.

Đầu 2022: chiến thắng đẹp đẽ (và sai lầm khó nhận ra nhất)

Sang đầu 2022, nàng lên 14. Gấp đôi vốn của tôi.

Tôi chốt lãi. Một thương vụ đẹp như sách giáo khoa: mua đáy, bán đỉnh, x2. Trong đầu tôi đáng lẽ phải vang lên tiếng kèn chiến thắng.

Nhưng ngay sau đó — mà tôi muốn nhấn mạnh chữ "ngay sau đó" — tôi mua lại nàng ở giá 14.1.

Tám năm trên thị trường, nếu phải chọn ra một quyết định ngu xuẩn nhất trong sự nghiệp của tôi, có lẽ tôi sẽ chọn cái thao tác bấm mua đó. Không phải cú all-in sau này. Không phải mua trần đuổi giá sau khi đại án nổ. Mà chính cái nhấn nút mua ở 14.1 này.

Vì sao? Vì nó nói lên một sự thật mà tôi không muốn nhìn thẳng vào lúc đó: tôi đã chốt lãi, nhưng tôi chưa thực sự rời nàng.

Chốt lãi là một quyết định kỹ thuật. Rời đi là một quyết định tâm lý. Và hai cái này hoàn toàn khác nhau. Tôi đã làm cái thứ nhất giỏi. Tôi đã thất bại hoàn toàn ở cái thứ hai.

Giữa 2022: một năm trong nhà tù tự xây

Sau khi mua lại 14.1, nàng bắt đầu giảm.

Tôi không cắt. Tôi DCA. Tôi mua thêm xuống, kéo giá vốn về 12.5 — 13. Position lớn dần lên.

Tôi tự nói với mình rằng đây là DCA dựa trên thesis vẫn còn nguyên: heo ăn chuối vẫn ở đó, kế hoạch xóa lỗ lũy kế vẫn ở đó, Bầu Đức vẫn ở đó. Nhưng nhìn lại từ khoảng cách bốn năm, tôi biết rõ: tôi không DCA trên thesis. Tôi DCA trên cảm xúc của chính mình. Tôi không thể chấp nhận khả năng mình đã sai về nàng — vì nàng là minh chứng cho việc tôi đã "nên người" sau cú lỗ 2018.

DCA chỉ là kỹ thuật. Cái thúc tôi DCA, mới là vấn đề.

Rồi suốt cả năm 2022, nàng tiễn tôi đi qua những cơn sóng mà bây giờ kể lại tôi vẫn thấy chóng mặt: 14 về 7, lên lại 14, về 10, lên lại 14. Mỗi cú lên 14 là một cơ hội thoát đặt vào tay tôi. Tôi không thoát một lần nào.

Đến lần thứ ba nàng quay lại 14, tôi vẫn tự nhủ "lần này thì giữ, tăng nữa cơ". Nghe câu đó đến lần ba thì nó không còn là phân tích nữa — nó nghe như lời người yêu cũ.

Tôi không còn là nhà đầu tư của nàng. Tôi là con tin của nàng.

Khoảnh khắc lá phiếu: đỉnh kiêu ngạo

Có một khoảnh khắc giữa năm 2022 mà tôi muốn kể chậm lại một chút, vì nó là đỉnh của câu chuyện này — dù lúc đó tôi tưởng đó là cao trào đẹp đẽ.

Tôi đến đại hội cổ đông của nàng năm 2022.

Tay cầm lá phiếu biểu quyết với số cổ phiếu khá lớn. Tuổi ngoài đôi mươi. Đứng giữa một hội trường đầy những người lớn tuổi, vest cà vạt, doanh nghiệp, quỹ đầu tư. Trên sân khấu là ông Bầu — chính ông ấy — người mà tôi đã đọc về, đã ngưỡng mộ, đã fall in love qua câu chuyện comeback.

Cảm giác lúc đó, thật, là một cảm giác lạ thường.

Tôi nghĩ mình đã có một thành công nhất định ở tuổi ngoài đôi mươi. Tôi nghĩ mình đã là một phần của câu chuyện hồi sinh đó. Lá phiếu trong tay tôi không còn là một mảnh giấy — nó là tấm bằng chứng vật chất rằng thằng nhóc lỗ 20 triệu năm 2018 giờ đã ngồi cùng một hội trường với những người ra quyết định cho cả một doanh nghiệp lớn.

Tôi tưởng đó là milestone (cột mốc). Tôi nhìn lại bốn năm sau và thấy rõ: đó là đèn cảnh báo đỏ chói nhất của cả câu chuyện.

Vì khi bạn để cảm xúc của mình gắn vào một mã cổ phiếu — khi nó không còn là tài sản, mà là một phần của bạn là ai — bạn đã mất khả năng nhìn nó khách quan. Bán nàng đi lúc đó không còn là quyết định tài chính. Nó sẽ là sự phản bội. Là tự thú rằng câu chuyện về "rằng tôi đã lên người" có thể sai.

Tôi không thể bán. Không phải vì thị trường. Vì chính tôi.

Tháng 9/2022: nàng vươn tới 14.5

Cuối tháng 9, nàng vươn lên 14.5. Vị thế tôi đã tăng dần qua các đợt DCA và tích lũy lên khoảng 500 nghìn cổ phiếu.

Bạn nhân nhanh ra với tôi nhé. Năm trăm nghìn cổ nhân 14.5 — đó là khoảng 7,25 tỷ đồng. Còn tổng NAV của tôi lúc đỉnh đó? Gần 7 tỷ. Nói trắng ra: nàng không phải một phần danh mục của tôi. Nàng là danh mục của tôi. Tôi đã cưới nàng theo nghĩa đầy đủ nhất của từ "cưới" — gom tất cả gia tài chung một mái nhà.

Lúc đó VN-Index đang cưa chân bàn xuống vùng 1050. Cả thị trường ngập trong sắc đỏ. Nhưng nàng — nàng của tôi — vẫn xanh, vẫn lên.

Tôi nhớ rất rõ cảm giác lúc đó. Một khoái cảm lạ thường khi cổ phiếu mình đi ngược tất cả. Báo chí đưa tin về việc một công ty liên quan vừa trả 200 tỷ tiền trái phiếu cho nàng — một tin tốt, một xác nhận rằng câu chuyện đang đi đúng hướng. Mỗi mẩu tin tốt đó như một nốt nhạc trong bản hùng ca mà tôi đang sống.

Và những tin đồn về một đại án sắp nổ ở đâu đó trên thị trường? Tôi nghe, có chứ. Nhưng tôi không bao giờ ngồi xuống xem xét nó một cách thấu đáo. Tôi cứ để cổ phiếu nâng mình lên thả trôi tâm trí.

Câu đó tôi viết ra hôm nay, vẫn thấy đau. Nó là mô tả chính xác cái tôi đã làm.

Tháng 10/2022: ngày bản nhạc tắt

Ngày 7 tháng 10 năm 2022, đại án Vạn Thịnh Phát nổ. Bà Trương Mỹ Lan bị bắt. Cả thị trường rúng động — không phải vì ai cũng dính dáng đến vụ đó, mà vì niềm tin vào toàn bộ hệ thống trái phiếu doanh nghiệp đột ngột sụp đổ qua một đêm.

Nàng giảm sàn về vùng giá 13x.

Tôi bán chạy. Toàn bộ position. Mất vài trăm triệu tiền lãi trong vài phiên.

Quyết định bán chạy đó — nếu câu chuyện dừng ở đây — đáng lẽ vẫn là một quyết định đúng. Đáng lẽ tôi đã thoát ra với một số lãi đẹp, một bài học về sự kiên định, và một câu chuyện hồi ký có hậu.

Nhưng câu chuyện không dừng ở đó.

Vài phiên sau, nàng tăng trần.

Đây là khoảnh khắc tôi muốn dành riêng một câu để cảnh báo người đọc: cú trần ngay sau cú sàn là một trong những cạm bẫy ngọt ngào nhất mà thị trường tạo ra cho người vừa cắt lỗ. Vì nó nói thẳng vào tâm lý bạn: "Mày sai khi bán. Thị trường đang chứng minh mày sai. Quay lại đi, kẻo trễ."

Tôi không kiềm lòng được.

Tôi mua lại nàng ở vùng giá 13.2. All-in. Tất cả số tiền tôi có.

Vài phiên sau đó, thị trường chung tiếp tục xấu. Nàng không trần thêm được nữa. Nàng rớt. 12. Rồi 11.x.

Tôi cắt lỗ.

Vài trăm triệu tiền lãi đã mất — cộng thêm phần lỗ trên gốc của cú mua lại — tổng cộng khoảng 1 tỷ 400 triệu đồng. Trên một NAV gần 7 tỷ, đó là 20% gia tài bay đi trong vài tuần. Đây là khoản lỗ kép.

Mất lãi đã đau. Lỗ ngược rồi lại lỗ thêm một lần trên cùng một vị thế. Nó đau theo một kiểu khác. Một kiểu mà bạn không có ngôn từ để gọi tên ngay lúc đó.

Sau cú lỗ kép: hai năm tôi không nhận ra chính mình

Người ta hay nghĩ rằng một cú lỗ kết thúc ở cái phiên cắt lỗ.

Không. Trong trường hợp của tôi, cú lỗ kép cuối 2022 mới chỉ là khởi đầu một của một bi kịch dài hơn.

Suốt 2023 và phần lớn 2024, tôi quanh quẩn ở những cổ phiếu siêu đầu cơ. Lý do trên bề mặt là "tìm cách kiếm lại tiền thật nhanh". Lý do thật, sâu hơn, là tôi không còn đủ kiên nhẫn để chờ đợi điều gì nữa. Tôi không còn tin vào sự kiên định, vì sự kiên định đã phản bội tôi trong câu chuyện về nàng. Tôi không còn tin vào phân tích doanh nghiệp nữa , vì phân tích về nàng đã trông tuyệt đẹp đến tận tháng 9/2022.

Tôi đánh mất chính kiến đầu tư của mình. Có những giai đoạn tôi không còn tin vào quyết định đầu tư của chính mình nữa.

Hai năm. Ròng rã.

Một cú lỗ kép trong một quý đã sinh ra hai năm lạc lối. Đây — không phải con số tài chính — mới là cái giá thật của cuộc hôn nhân với cổ phiếu.

Bốn năm sau, tôi nhìn lại

Hôm nay, khi ngồi viết hồi ký này, tôi đã đủ khoảng cách để gọi tên những thứ mà lúc đó tôi không gọi được.

Một, yêu một nhân vật không phải là định giá một doanh nghiệp. Ông Bầu là một con người tuyệt vời. Câu chuyện hồi sinh của ông là có thật. Nhưng yêu ông và mua cổ phiếu của công ty ông là hai quyết định hoàn toàn khác nhau — và tôi đã trộn lẫn chúng từ ngày đầu mà không biết.

Hai, chốt lãi là tìm một khoản nghỉ ngơi trong giao dịch và cả tâm trí. Khoảnh khắc tôi bấm mua lại nàng ở 14.1 — ngay sau khi vừa chốt 14 — đó mới là cú thua thật sự bắt đầu. Mọi sai lầm sau đó chỉ là hệ quả tự nhiên của một sự thật đơn giản: tôi đã không thực sự nghỉ ngơi trong đầu tư.

Ba, DCA chỉ đúng khi luận điểm không xấu — và "luận điểm" ở đây không bao gồm cảm xúc của bạn. Khi bạn DCA vì "tôi không thể sai về cổ phiếu này", bạn đã không còn DCA. Bạn đang nâng cược trên niềm tin về chính mình, không phải về doanh nghiệp.

Bốn, khi bạn cảm thấy mình đứng trên một đỉnh cao nào đó trong đầu tư hãy dừng lại nghỉ ngơi. Khi tôi đứng trong hội trường ngày đó với cảm giác "lạ thường", lẽ ra cảm giác đó phải khiến tôi chậm lại một nhịp nhưng tôi lại càng đắm chìm thêm

Năm, cú trần sau cú sàn là cạm bẫy ngọt ngào nhất. Vì nó nói thẳng vào nỗi đau vừa cắt lỗ. Đây là một sư thôi thúc cực lớn khiến tôi hành động cực nhanh mà chưa cân đo đong đếm kỹ càng

Điều tôi muốn nói với người đã, đang, hoặc sắp fall in love với một cổ phiếu

Có một câu tôi muốn viết riêng ra đây, vì nó là thứ duy nhất tôi mong bạn mang theo sau khi đọc xong hồi này:

Yêu một cổ phiếu là chuyện bình thường. Nhưng cưới nó thì đó là một quyết định khác — và là quyết định mà bạn cần biết mình đang ký vào.

Bạn có thể yêu một câu chuyện hồi sinh. Bạn có thể yêu một nhân vật doanh nhân truyền cảm hứng. Bạn có thể yêu một luận điểm. Tất cả những cái đó đều ổn — vì chúng giúp bạn có động lực để tìm hiểu sâu, để kiên nhẫn, để không bán tháo khi sóng gió.

Nhưng nếu một ngày bạn thấy bản thân:

• Mua lại ngay sau khi vừa chốt lãi
• DCA xuống mà không cần phân tích lại luận điểm
• Bỏ qua tin xấu vì "nó không liên quan đến nàng"
• Cảm thấy khoái cảm lạ thường khi cổ phiếu mình đi ngược thị trường
• Cảm thấy "thành công" khi cầm lá phiếu biểu quyết

— thì xin bạn, dừng lại một chút. Tự hỏi: tôi đang đầu tư, hay tôi đang cưới?

Khả năng nói tạm biệt với một cổ phiếu đã từng tốt với mình là một kỹ năng khó hơn cả phân tích cơ bản. Sách giáo khoa không dạy nó. Excel không tính ra nó. Bạn chỉ học được nó bằng cách trả tiền.

Và đây là một con số tôi muốn để lại cho bạn trước khi đóng hồi này:

Tôi mất 1 tỷ 400 triệu trên một NAV gần 7 tỷ. Đúng 20%.

Nếu anh em theo dõi tôi đến hôm nay, các bạn biết một trong những quy tắc cứng nhất trong khung quản trị tỷ trọng của Tùng ATC là gì rồi: mỗi mã tối đa 20% NAV. Con số đó không phải tôi nghĩ ra từ sách. Tôi không đọc nó ở đâu cả. Tôi đo lường được nó từ chính cuộc hôn nhân với nàng — đúng cái mức gây đau đủ để bắt tôi phải thay đổi, nhưng chưa đủ để giết tôi khỏi nghề. Mỗi quy tắc trong triết lý đầu tư của tôi hôm nay đều có một cú thua đứng đằng sau như thế.

Bốn năm sau cú lỗ kép, tôi vẫn cảm ơn nàng. Vì nàng đã dạy tôi điều mà mười cuốn sách định giá không dạy được: cách rời đi.

Và cũng nhờ nàng, mà tôi mới có hai năm lạc lối sau đó — để rồi tìm lại chính mình. Đó là câu chuyện của Hồi #03.

Hồi #03 sẽ kể về hai năm tôi quanh quẩn ở cổ phiếu siêu đầu cơ, mất chính kiến đầu tư — và cách tôi tìm lại chính mình. Triết lý đầu tư mà Tùng ATC theo đuổi đến tận hôm nay — max 20% NAV mỗi mã, không all-in vào niềm tin, survival-first — ra đời chính từ đống tro tàn của cuộc hôn nhân ấy.

Tùng ATC – OCBS. Nội dung mang tính chia sẻ trải nghiệm, không phải tư vấn đầu tư.