Liệu thị trường chứng khoán Việt Nam đã downtrend hay chưa?

Phạm Sơn Tùng (Tùng ATC) · Chuyên mục Góc nhìn · Dữ liệu chốt tại phiên 20/07/2026

Trong 60 giây

Câu hỏi này không có một câu trả lời. Tại phiên 20/07/2026, thị trường Việt Nam có hai trạng thái chồng lên nhau.

Cấu trúc kỹ thuật của VN-Index đã gãy — chỉ số mất đường trung bình 200 ngày. Nhưng hiệu suất mười hai tháng vẫn dương 16,4%, và so cuối tháng 8/2025 chỉ số chỉ cao hơn 3,6%. Cùng mười hai tháng đó, VN Smallcap giảm 19,0%, VN Midcap giảm 12,1%. Khoảng cách là 35,4 điểm phần trăm. Ở cấp ngành, 17 trên 18 nhóm âm từ đầu năm.

Về tạo đáy: chưa quan sát được tín hiệu xác nhận tạo đáy tại ngày chốt dữ liệu, đồng thời chưa đủ bằng chứng để bác bỏ khả năng thị trường đang hình thành vùng đáy.

Ba khung đo, ba câu trả lời khác nhau

Tranh luận về downtrend thường bế tắc vì hai người đo hai thứ khác nhau mà cùng gọi một tên. Bài này tách ba khung.

Khung đo · Trả lời tại 20/07/2026

Xu hướng kỹ thuật hiện tại

Đã gãy

Hiệu suất mười hai tháng

Còn dương với chỉ số, đã âm với midcap và smallcap

Độ rộng

Xấu trên diện rộng

Ba khung này là cách phân loại chúng tôi đặt ra để giữ nhất quán trong bài — không phải định nghĩa phổ quát về downtrend, cũng không phải mô hình đã kiểm định lịch sử. Chúng tôi không gán xác suất cho bất kỳ trạng thái nào.

Chỉ số: cấu trúc đã gãy, hiệu suất mười hai tháng thì chưa

Phiên 20/07/2026, VN-Index mất 43,94 điểm (−2,46%) về 1.743,51, thủng hỗ trợ 1.780 và xuống dưới đường trung bình 200 ngày — sau ba tuần giảm liên tiếp. Chứng khoán Shinhan Việt Nam ghi nhận nguyên nhân là bán giải chấp, lực bán "xuất hiện trên diện rộng, bất kể kết quả kinh doanh quý II/2026 của doanh nghiệp".

Cùng ngày đó, hiệu suất mười hai tháng của chỉ số là +16,4%, VN30 +14,8%. Từ đỉnh giá tháng 5/2026, VN-Index mới giảm 9,6%. Từ đầu năm: −2,3%.

Hai dữ kiện không mâu thuẫn — chúng đo hai khung. Ngắn hạn, cấu trúc đã gãy. Mười hai tháng, chưa có chuỗi đỉnh thấp – đáy thấp kéo dài, và hiệu suất vẫn dương.

Một tháng chứa hai câu trả lời

VN-Index đóng cửa 31/07/2025 tại 1.502,51, 29/08/2025 tại 1.682,21. Riêng tháng 8/2025 chứa một nhịp tăng 12%.

Chênh 12,4 điểm phần trăm giữa hai cách đọc đến hoàn toàn từ nhịp tăng nội trong tháng đó. Chúng tôi in cả hai vì lựa chọn mốc quyết định kết luận. Với mốc chính, mô tả "thị trường suy yếu từ tháng 8/2025" đúng ngay cả ở cấp chỉ số.

Một điểm phải tách bạch. Ngày 05/08/2025, tổng giá trị giao dịch ba sàn đạt 85.756 tỷ đồng, cao nhất từng ghi nhận. Đó là đỉnh thanh khoản, không phải đỉnh giá — đỉnh giá nằm ở tháng 5/2026, quanh 1.928 điểm. Phiên này còn chịu ảnh hưởng của một lô thỏa thuận VIC hơn 12,6 nghìn tỷ đồng.

Tầng vốn hóa vừa và nhỏ: câu trả lời khác hẳn

Khoảng cách VN-Index – VN Smallcap: 35,4 điểm phần trăm. Với VN Midcap: 28,5 điểm.

Bảng này có bốn giới hạn. Một, gốc là khoảng 18–20/07/2025, khác mốc cuối tháng 8/2025 ở trên — đây là ngày duy nhất có cả bốn chỉ số từ cùng nguồn, cùng phương pháp; hai phép đo khác gốc, không cộng trừ cho nhau. Hai, không có nguồn thứ hai độc lập cho −12,1% và −19,0%, vốn là số liệu trung tâm của bài; nguồn duy nhất là bảng Bloomberg trong báo cáo ngày của Chứng khoán Shinhan Việt Nam. Ba, chỉ số giá, không gồm cổ tức. Bốn, rổ Midcap và Smallcap cơ cấu lại tháng 1 và tháng 7, kỳ tháng 7/2026 rơi đúng kỳ khảo sát.

VN Smallcap cho chuỗi đỉnh thấp dần liên tục suốt mười hai tháng. Mốc đáng chú ý ở tháng 5/2026: khi VN-Index lập đỉnh lịch sử, VN Smallcap đã thấp hơn mức đầu năm 4,7%. Nhịp giảm ở tầng này bắt đầu trước tháng 8/2025 — trước cả mốc mà phần lớn mô tả thị trường lấy làm điểm khởi đầu.

VN Midcap khác. Nhóm này vẫn lập mức cao mới tháng 5/2026 rồi mới giảm 15,1% trong hai tháng. Gãy muộn hơn, và hai tháng chưa đủ để nói chắc về xu hướng.

Đây là giá trị quan sát tại những ngày chúng tôi đọc được, không phải chuỗi đầy đủ; 2.244 và 1.461 là mức cao nhất quan sát được, không phải đỉnh đã kiểm chứng.

Độ rộng ngành cùng hướng: 17 trên 18 nhóm âm từ đầu năm, duy nhất bất động sản (+11,9%) dương; theo tháng gần nhất, cả 18 nhóm đều âm. Phiên 20/07 trên HOSE: 45 mã tăng, 296 mã giảm, 33 mã giảm sàn — nhưng chưa đạt mức bán tháo của 09/04/2025, khi đó có 133 mã tăng, 351 mã giảm, 147–148 mã giảm sàn.

Khoảng cách 35,4 điểm phần trăm đến từ đâu

Ít nhất một phần khoảng cách này có nguồn gốc đo được ở mức độ tập trung vốn hóa.

Đến 24/06/2026, VN-Index tăng 93 điểm so đầu năm. Riêng VIC đóng góp 131 điểm, VHM 46 điểm — cộng lại 177 điểm. Suy ra phần còn lại của thị trường đóng góp âm khoảng 84 điểm.

Nhóm doanh nghiệp liên quan Vingroup chiếm khoảng 30% vốn hóa toàn thị trường, riêng VIC khoảng 20% vốn hóa HOSE.

Cùng cấu trúc đó giải thích thêm hai hiện tượng. Ngành duy nhất dương từ đầu năm là bất động sản — chính là ngành chứa VIC và VHM. Và ở cấp lợi nhuận: lợi nhuận sau thuế toàn thị trường quý I/2026 tăng 38,4%, nhưng loại bốn doanh nghiệp VHM, BSR, HPG và VPL thì chỉ còn tăng 15,4%.

Ba phép đo trên khác cơ sở — đóng góp điểm số tới 24/06, hiệu suất ngành tới 20/07, lợi nhuận quý I — nên đồng hướng nhưng không tự xác nhận lẫn nhau. Con số 84 điểm suy từ nguồn thứ cấp. Lợi nhuận quý I có hai phiên bản mâu thuẫn, 38,4% và 59%, do khác mẫu; chúng tôi ghi nhận cả hai và không chọn.

Rồi sau đó thì sao?

Hệ quả thứ nhất là về đo lường. Khi hai cổ phiếu đóng góp 177 điểm trong lúc cả chỉ số chỉ tăng 93, chỉ số thôi không còn đo được điều nhà đầu tư đang trải qua. Danh mục cá nhân thường nghiêng về midcap và smallcap — đúng tầng đã giảm 12,1% và 19,0%. Một người nhìn VN-Index thấy thị trường ổn, trong khi tài khoản của họ nói ngược lại. Cả hai đều đọc đúng số liệu của mình.

Hệ quả thứ hai chạy hai chiều. Cấu trúc tập trung vừa che mức giảm của phần còn lại, vừa tạo điểm dễ tổn thương: nếu VIC hoặc VHM suy yếu, chỉ số có thể giảm mạnh mà phần còn lại không cần xấu thêm. Đây là quan sát cấu trúc, không phải dự báo giá.

Dòng tiền: thanh khoản cạn, đòn bẩy khó đọc

Giá trị giao dịch bình quân phiên trên HOSE (cổ phiếu, gồm thỏa thuận) là 49.556 tỷ đồng tháng 8/2025, còn 18.419 tỷ đồng tháng 6/2026 — giảm 62,8%. Cùng thước đo, HNX giảm 75,1%, UPCoM giảm 62,4%.

Mốc tháng 8/2025 là tháng thanh khoản kỷ lục (tăng 41,6% so tháng trước); đo từ một đỉnh kỷ lục thì mọi mức bình thường đều trông như sụp đổ. Tham chiếu trung tính hơn là bình quân toàn thị trường sáu tháng đầu 2026, khoảng 25.500 tỷ đồng/phiên. Cũng cần đính chính một con số đang lưu hành: mức "quanh 10.000 tỷ đồng/phiên" chỉ đúng với phiên đáy 11/06/2026, không phải bình quân.

Thanh khoản thấp tự nó không nói được gì về đáy — có thể do cạn cung, cạn cầu, hoặc cả hai, và chúng tôi không có dữ liệu để tách.

Dư nợ cho vay ký quỹ toàn thị trường tại 30/06/2026 ước khoảng 435.000 tỷ đồng, tăng từ khoảng 370.000 tỷ cuối quý III/2025. Lãi suất margin phổ biến 13–14%/năm, từ mức 10–13% đầu năm. Đây là lãi suất ký quỹ của công ty chứng khoán, không phải lãi suất cho vay của ngân hàng.

Bốn giới hạn của con số dư nợ ký quỹ

Một — nguồn. Tổng hợp báo cáo tài chính quý II/2026 của các công ty chứng khoán do báo chí thực hiện; chúng tôi chưa đọc toàn bộ báo cáo gốc. Số quý I/2026 còn chênh 19.000 tỷ giữa các nguồn.

Hai — kỷ lục danh nghĩa. Cao nhất về số tuyệt đối, nhưng chưa chuẩn hóa.

Ba — chuẩn hóa thì không bất thường. Quy về vốn hóa, 435.000 tỷ tương đương 5,16% vốn hóa HOSE — nằm trong dải 5–6% mà Phó Tổng Giám đốc Chứng khoán Kiến Thiết Đỗ Bảo Ngọc mô tả hồi quý I/2026.

Bốn — không tách được bản chất khoản vay. Có ý kiến cho rằng phần tăng thêm không đi vào giao dịch mà đến từ cho vay doanh nghiệp và lãnh đạo doanh nghiệp. Chúng tôi không có số liệu tách margin giao dịch khỏi margin tài trợ doanh nghiệp.

Vì bốn giới hạn trên, bài không dùng dư nợ ký quỹ làm căn cứ xác định xu hướng hay trạng thái tạo đáy.

Nền tảng đã có, tín hiệu thì chưa

Đây là chỗ dễ nhầm nhất. Điều kiện nền và tín hiệu xác nhận là hai lớp khác nhau. Nền nói thị trường có đủ chỗ để tạo đáy hay không; tín hiệu nói việc đó đã xảy ra hay chưa. Hai bảng dưới đo hai lớp, không cộng gộp.

A · Tín hiệu có hướng — đã đảo chiều chưa?

Tín hiệu · Trạng thái tại 20/07/2026 · Đọc

Độ rộng ngừng xấu đi

18/18 nhóm ngành âm theo tháng; ngày chốt: 45 tăng / 296 giảm

Chưa

Chi phí vốn ngừng tăng

ACB tăng lãi suất huy động 0,5 điểm % đúng ngày 20/07, kỳ hạn 12 tháng lên 7,8%/năm; tháng 6 có 14/27 ngân hàng tăng lãi suất cho vay, 9 giảm

Chưa

Xuất hiện nhóm dẫn dắt

Không nhóm nào tăng tại ngày chốt

Chưa

Dự báo lợi nhuận ngừng bị hạ

VNDirect và BSC đều hạ trong quý II. Nhưng bản tin 21/07 dẫn VNDirect với con số nâng lên — mâu thuẫn chưa hòa giải

Chưa rõ

Bán ròng khối ngoại suy kiệt

Từ −2.800 tỷ/tuần xuống −12 tỷ/tuần và −45,9 tỷ tại ngày chốt. Chưa có tuần mua ròng

Đang cải thiện

B · Điều kiện nền — đã đạt chưa?

Điều kiện · Trạng thái · Đọc

Nền tăng trưởng thực

GDP quý II +8,39%, sáu tháng +8,18% (cùng kỳ 7,63%); tín dụng tăng 7,41% trên chỉ tiêu năm 15%

Đã đạt

Tỷ giá chính thức chưa tạo thêm áp lực từ đầu năm

Tỷ giá trung tâm 25.252, gần như không đổi từ đầu năm; IDR −7,8%, THB −5,7%. Nhưng tỷ giá tự do 26.510–26.530 đã chạm trần 26.515

Đạt, có bảo lưu

Định giá về vùng chiết khấu

VN Smallcap P/E 11,7 lần, P/B 0,8 lần; VN Midcap 12,5 / 1,3

Đã đạt

Lạm phát không chặn chính sách

CPI sáu tháng +4,38% so mục tiêu ~4,5%. Hai khung, hai hướng: bình quân quý tăng tốc (3,51% → 5,25%), tháng 6 lại hạ (+4,69% so cùng kỳ, −0,39% so tháng trước)

Chưa kết luận

Catalyst dòng vốn

FTSE Russell nâng hạng, hiệu lực 21/09/2026. Nhưng MSCI không đưa Việt Nam vào danh sách theo dõi (24/06); dòng vốn ước 742 triệu đến vài tỷ USD, giải ngân nhiều đợt

Một phần

Bộ tín hiệu ở Bảng A do chúng tôi chọn sau khi đã khảo sát dữ liệu, không đăng ký trước. Bảng là công cụ đọc trạng thái, không phải mô hình; không quy đổi ra điểm số hay xác suất.

Đọc hai bảng cạnh nhau: nền phần lớn đã có — tăng trưởng, tỷ giá, định giá. Tín hiệu xác nhận thì chưa. Hai điều đó không mâu thuẫn. Chúng mô tả một phần thị trường đã về vùng chiết khấu, trong khi nền tăng trưởng chưa suy yếu rõ — nhưng chưa cho thấy dấu hiệu đã tạo đáy xong. Trong năm mục ở Bảng A, chi phí vốn vừa có bằng chứng chắc nhất vừa đi ngược rõ nhất.

Thị trường đang nghĩ gì

Theo ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc Phân tích Agriseco, nhịp giảm hiện tại vẫn mang tính điều chỉnh ngắn hạn và chưa đủ cơ sở để khẳng định xu hướng giảm trung hạn đã hình thành. Đây là quan điểm phản biện trực tiếp với cách đọc của bài, và chúng tôi để nguyên.

Thận trọng hơn, Giám đốc chiến lược thị trường VPBankS Trần Hoàng Sơn cho rằng "VN-Index chưa tạo đáy rõ ràng để đi lên". Chứng khoán Shinhan Việt Nam đặt ba kịch bản nửa cuối 2026: cơ sở 1.750–1.850, tiêu cực ~1.580 nếu VIC/VHM suy yếu, tích cực 2.000–2.100 nếu lạm phát bớt căng. Ba tổ chức còn lại nằm giữa hai cực. Trong sáu tổ chức được khảo sát, không đơn vị nào dự báo một downtrend kéo dài nhiều năm.

Khoảng cách giữa cận dưới và cận trên là hơn 30%. Bản thân độ phân tán đó là một dữ kiện: thị trường chưa đồng thuận về trạng thái, chứ không chỉ về mức giá.

Kết luận

Điều đã biết. Cấu trúc kỹ thuật của VN-Index đã gãy, nhưng hiệu suất mười hai tháng vẫn dương 16,4% và so cuối tháng 8/2025 chỉ số chỉ cao hơn 3,6%. VN Smallcap giảm 19,0% với chuỗi đỉnh thấp dần suốt một năm, bắt đầu trước tháng 8/2025; VN Midcap gãy muộn hơn. Khoảng cách 35,4 điểm phần trăm có nguồn gốc đo được: VIC và VHM đóng góp 177 điểm trong khi cả chỉ số tăng 93.

Điều chưa biết. Độ rộng tại ngày chốt. Dư nợ ký quỹ thực sự đo gì. Lợi nhuận quý II/2026 toàn thị trường.

Chỉ báo theo dõi. Lãi suất huy động 12 tháng có ngừng tăng không. Số nhóm ngành âm theo tháng có thu hẹp không. Khối ngoại có tuần mua ròng không.

Điều kiện đổi nhận định. Nếu chi phí vốn ngừng tăng và độ rộng thôi xấu đi, hai tín hiệu ở Bảng A đảo chiều — kết luận này phải viết lại. Ngược lại, nếu VIC hoặc VHM suy yếu, chỉ số có thể giảm mạnh mà phần còn lại không xấu thêm.

Chưa quan sát được tín hiệu xác nhận tạo đáy tại ngày chốt dữ liệu, đồng thời chưa đủ bằng chứng để bác bỏ khả năng thị trường đang hình thành vùng đáy.

Câu hỏi thường gặp

Downtrend trong chứng khoán là gì?

Không có định nghĩa duy nhất. Bài này tách ba khung: xu hướng kỹ thuật hiện tại, hiệu suất mười hai tháng, và độ rộng. Ba khung có thể cho ba câu trả lời khác nhau cùng lúc — tại 20/07/2026 thì đúng như vậy.

VN-Index xuống dưới MA200 có phải đã vào downtrend?

Đó là một tín hiệu kỹ thuật, không phải định nghĩa xu hướng. Tại 20/07/2026 chỉ số đã mất MA200 nhưng hiệu suất mười hai tháng vẫn dương 16,4%.

Vì sao VN-Index còn cao nhưng nhiều cổ phiếu đã giảm sâu?

Vì tập trung vốn hóa. Nửa đầu 2026, VIC đóng góp 131 điểm và VHM 46 điểm trong khi cả chỉ số chỉ tăng 93 điểm.

Thanh khoản thấp có phải dấu hiệu tạo đáy?

Không tự động. Có thể do cạn cung, cạn cầu, hoặc cả hai — ba trường hợp có hàm ý khác nhau. Bài này không có dữ liệu để phân biệt.

Lãi suất margin 13–14% ảnh hưởng thế nào?

Đó là chi phí giữ vị thế: ở mức đó, thời gian bất lợi cho người dùng đòn bẩy. Đây là lãi suất ký quỹ của công ty chứng khoán, không phải lãi suất cho vay ngân hàng.

Nguồn dữ liệu

Chỉ số, hiệu suất mười hai tháng, định giá, hiệu suất ngành và tỷ giá liên ngân hàng: Chứng khoán Shinhan Việt Nam — Market Radar 20/07/2026, dữ liệu gốc Bloomberg. GDP, CPI, tăng trưởng tín dụng và tỷ giá trung tâm: Cục Thống kê và Ngân hàng Nhà nước. Thanh khoản sàn: HOSE, HNX và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Dư nợ ký quỹ: tổng hợp báo cáo tài chính quý II/2026 của các công ty chứng khoán qua báo chí tài chính. Lãi suất huy động và cho vay: khảo sát công bố của các ngân hàng thương mại.